اقامه نماز

 الله اكبر : خدا بزرگتر از آن است كه اورا وصف كرد .

1-  الله : خدا

اللح ، علّاه ، علّاح : در زبان عرب به كار نرفته است .

علّا : ريشه ي آن ، پي در پي نوشيد . علّه : دوباره به او نوشابه داد .

2-  اكبر : بزرگ .

عكبر : در زبان عرب به كار نرفته است .

 اشهد ان لا اله الّا الله : شهادت مي دهم كه معبودي نيست مگر خداي يگانه .

1- اشهد : ريشه آن شهد ، شهادت دادن .

اشحد ، عشهد ، عشحد : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- انْ : كه ، اينكه .

عنْ:  از طرف ، بعد از .

3- لا : نيست

4- اله : از أله ، معبود .

إلح ، عله ، علح : در زبان عرب به كار نرفته است .

5- الّا : مگر .

علّا : در زبان عرب به كار نرفته است .

6- الله : خدا ،گفته شد .

اشهد انّ محمدا رسول الله : شهادت مي دهم كه محمد (ص) محققا (قطعا) فرستاده ي خداست .

1- اشهد : شهادت مي دهم ، قبلا گفته شد .

2- انّ : محققا ، قطعا .

عنّ : رخ دادن ، عنّ الفرس: عنان اسب .

3- محمدا : محمد (ص) .

مهمد : در زبان عرب به كار نرفته است .

4- رسول : فرستاده شده.

رصول ، رثول : در زبان عرب به كار نرفته است .

5- الله : خدا ، قبلا گفته شد .

 اشهد انّ عليّا وليّ الله ، حجة الله : شهادت مي دهم كه علي (ع) ولي و حجت خداست .

1- اشهد انّ : قبلا گفته شد .

2- عليّا : علي (ع) .

ألِيَ : اگر از ألي باشد به معناي دنبه مي باشد .

3- ولي : ولي خدا .

4- الله : گفته شد .

5- حجة : حجت خدا .

هجة : گود رفتن ، برافروخته شدن .

حجط ، هجط : در زبان عرب به كار نرفته است .

 حيّ علي الصّلاة  : بشتاب به سوي نماز .

1- حيّ : پيش بيا ، بشتاب .

هيّ : عجله كن ، بشتاب .

2- عليَ : به سوي .

ألي : (أُليَ) به جاي أُوْليَ استعمال مي شود به معني پيشين .

3- الصلاة : نماز .

سلاط : اگر جمع سلْطة باشد به معناي تير هاي باريك و دراز يا لباس هايي كه از كاه يا علف پر مي كنند . واگر از سلط باشد به معناي بد زبان ، خشن .

سلاة : آب كردن كره ، صاف كردن روغن .گرفتن خار ،كندن خار .

صلاط : عرب به كار نبرده ، اگر بگوييم از صلط(صلاطة) باشد به معناي سالاد است .

الثلاة ، الثلاط : در زبان عرب به كار نرفته است .

الصلاح(به هنگام وقف) : آشتي كردن ، اصلاح شدن .

سَلاح : اسلحه .

ثلاح : مدفوع آبكي انسان و حيوان و پرنده .

كلمه هاي ديگر گفته شده در هنگام وقف در زبان عرب به كار نرفته است .

 حيّ علي الفلاح : بشتاب بسوي رستگاري .

1- حيّ : بشتاب .

2- فلاح : داراي دو ريشه مي باشد : الف-  فَلَحَ به معناي شخم زدن .ب -  اَفْلَحَ به معناي رستگارشد. كه ريشه ي دوم آن مد نظر است .

فلاه ، فلا : در زبان عرب به كار نرفته است .

 حيّ عليَ خير العمل : بشتاب بسوي كارهاي نيكو .

حيّ : بشتاب .

2- خير : نيكي ، نيكو .

3- العمل : كار ، عمل .

امل : آرزو ، اميد .

 قد قامت الصلاة : نماز را بپادار .

1- قد : حتماً .

غد : غده ،طاعون .

2- قامة : بپادار .

قامط ، غامط ، غامة : در زبان عرب به كار نرفته است .

الصلاة : نماز ، قبلا گفته شد .

الله اكبر : خدا بزرگتر از آن است كه اورا وصف كرد ، قبلا گفته شد .

 لا اله الّا الله : معبودي نيست مگر خداي يگانه ، قبلا گفته شد .

سوره حمد

 بسم الله الرحمن الرحيم : بنام خداوند بخشنده مهربان .

1- بسم : به نام .

بثم : از اثم يعني گناه كرد ، خطا كرد .

اصم : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- الله : خدا

3- الرحمن الرحيم : بخشنده و مهربان،ريشه ي هر دو كلمه رَحِمَ .

الرهمن الرهيم : در زبان عرب به كار نرفته است ولي اگر از ريشه ي رهم بگيريم : رهيم الرجمه به معناي باران نم نم و مداوم مي باشد .

 الحمد لله رب العالمين : ستايش مخصوص خداوند جهانيان است .

1- الحمد : ستايش .

 الهمد : مرده ، لباس پوسيده . أََهْمَدْبه معناي اقامت كردن ، رفتن . هامد به معناي خاموش شده .

علحمد وعلهمد : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- الله : خدا .

3- رب : پروردگار .

4- العالمين : جهانيان .

آلمين : از ريشه ي ألم يعني درد گرفت ، الأالم يعني درد شديد .

الرحمن الرحيم : بخشنده و مهربان است .

 مالك يَوْمِ الدين : صاحب روز جزاست .

1- يَوْمْ  : روز .

يُوم : با او روزانه معامله كرد .

 ايّاك نعبد وايّاك نستعين : تو را مي پرستم و از تو ياري مي جويم .

1- اياك : تنها تورا .

عِيّا :  نتوانست .

2- نعبد : مي پرستم .

نَأْبد : از ريشه ي أََبد به معناي دائمي ، هميشگي .

3- نستعين : ريشه ي آن عون ، ياري مي جويم .

نستئين : ريشه ي آن أون به معناي هنگام ، دم . جمع آن آوِنَة .

نسطعين ، نسطئين ، نصتعين ، نصتئين ، نصطعين ، نصطئين ، نثتعين ، نثتئين ، نثطعين ، نثطئين : در زبان عرب به كار نرفته است .

 اهدنا الصراط المستقيم : ما را به راه راست هدايت فرما .

1- اِهدِ : هدايت فرما .

اِحدِ : از حدي يعني در آن مكان ماندگار شد .

عِهد : عهد ، پيمان .

عحد : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- الصراط : راه ، جمع آن صُرُط .

السراط : راه پيدا وآشكار ، اگر آن را از سَرَطَ بگيريم يعني آنرا بلعيد .

السرات : تخم ماهي و سوسمارو ملخ و....  .

الصراة و الثراط والثراة : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- المستقيم : راست .

المستغيم ، المسطقيم ، المسطغيم ، المثتقيم ، المثتغيم ، المسطقيم ، المثطغيم ، المصتقيم ، المصتغيم ، المصطقيم ، المصطغيم : در زبان عرب به كار نرفته است .

 صراط الذين انعمت عليهم غير المغضوب عليهم ولا الضّالّين : راه كساني كه به آنان نعمت داده اي نه كساني كه بر آنان غضب نموده اي ونه گمراهان .

1- صراط : نماز قبلا گفته شد .

2- الذين : كساني كه .

الزين ، الضين ، الظين : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- انعمت : نعمت داده اي .

انئمت : از ريشه ي نأَم يعني ناله ي ضعيفي زد .

انعمط ، انئمط ، عنعمت ، عنئمت ، عنعمط ، عنئمط : در زبان عرب به كار نرفته است .

 4- عليهم : به آنان .

اَليهم : از ألَيَ به معناي نعمت ، روزي .

اليحم ، عليحم : در زبان عرب به كار نرفته است .

5-  غير : غير از آن .

قير : از قيّربه معناي قير مالي كردن .

6- المغضوب : مورد خشم قرار گرفته .

مقضوب : كساني را كه تركه زده اي (يا به معناي بريده اي) .

المغظوب ، المغزوب ، المغذوب ، المقظوب ، المقزوب ، المقذوب : در زبان عرب به كار نرفته است .

7- عليهم : قبلا گفته شد .

8- و لا : ونه .

9- الضّالّين : گمراهان ( ضلّ : گمراه ) .

ظالين : ريشه آن ظلّ ،كه دو معنا دارد . الف ــ دوام يافتن . ب- سايه (سايه بلند) . ظلال به هر چيز سايه دار گويند .

زالّ : پوليكه وزنش كم باشد ، (زلّ : ليز خورد و افتاد) .

ذِلّ : ذليل و خوار شدن ، ذلول : شتر فرمان بر ، ذَلَّ : خواري ، فرمانبرداري ، تواضع ، فروتني .

سوره توحيد

بسم الله الرحمن الرحيم : به نام خداوند بخشنده مهربان (قبلا گفته شد) .

 قل هوالله احد : بگو او خداونديكتاست .

1- قل : بگو .

غل: از غال به معناي غافلگيرش كرد ، ترورش كرد .

2- هو : او .

 حو : در زبان عرب به كار نرفته است .

4- الله : خدا .

5- احد : بي همتا ، يكي .

عهد : وفا .

اهد ، عحد : در زبان عرب به كار نرفته است .

الله الصمد : خداوند ي كه بي نياز است .

1- الله : خدا .

2-  الصمد : بي نياز .

السمد : كود حيواني .

الثمد : سنگي كه نرم كرده و به چشم مي ماند . به گفته دانشمندان شيمي : « انيتموان » .

لم يلد ولم يولد : نه فرزندي دارد و نه فرزند كسي است .

ولم يكن له ُكفوا احد : براي او همانندي نيست .

1- لهُ : براي او .

لحُ : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- كفوا : ريشه آن الكفو و الكُفَي : شبيه ، مانند .

كفؤا : الكَفُؤْ ، الكُفُؤْ ، الكَفِئ ، الكَفِيْئه : شبيه ، مانند .

كفعا : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- احد : يكتا (قبلا گفته شد) .

ذكر ركوع

سبحان ربي العظيم و بحمده : منزه است پروردگار بزرگمن و ستايش مخصوص اوست .

1- سبحان : سبح ، پاك و منزه .

صبحان : صبح ، درخشنده ، زيبا .

سبهان : سبه ، خرف شدن در اثر پيري .

صبهان ، ثبهان ، ثبحان : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- ربي : پروردگارمن .

3- العظيم : بزرگ .

عزيم : در زبان عرب نيامده ، اما عزم يعني تصميم به كاري گرفتن ، اراده كاري كردن .

ازيم : در زبان عرب نيامده ، اما ازم يعني گاز گرفت ، رخ دادن اتفاقي .

اعظيم : اعظم ، بزرگ شده ، بزرگ پنداشت .

عذيم ، عضيم ، اذيم ، اضيم ، اظيم : در زبان عرب به كار نرفته است .

4-  وبحمده : وستايش مخصوص اوست (قبلا گفته شد) .

سمع الله لمن حمد : خداوند مي شنود كسي كه او را ستايش مي كند .

1- سمع : مي شنود .

صمع : گوشش كوچك وبه سرش چسبيده بود .

ثمع : در زبان عرب به كار نرفته است .

ذكر سجده

سبحان ربي الاعلي و بحمده : پاك و منزه است خداوند بالا مرتبه من و ستايش مخصوص اوست .

1- سبحان ربي : پاك و منزه است پروردگار من (قبلا گفته شد) .

2- الاعلي : بالا مرتبه .

عليَ : بالا .

أليَ : بجاي أُوْليَ يعني پيشين .

ائلي ، ععلي ، عئلي : در زبان عرب به كار نرفته است .

استغفرالله ربي و اتوب اليه : استغفار مي طلبم از خداوند كه توبه پذير است .

1- استغفر: طلب آمرزش .

استقفر: قفر ، پي جويي كردن ، ا قتفر (عظم) : ليسيدن (استخوان ) .

اسطغفر ، اسطقفر ، اصتغفر ، اصتقفر ، اصطغفر ، اصطقفر ، اثتغفر ، اثتقفر ، اثطغفر ، اثطقفر ، عستغفر ، عستقفر ، عسطغفر ، عسطقفر ،  عصتغفر ، عصتقفر ، عصطغفر ، عصطقفر ، عثتغفر ، عثتقفر ، عثطغفر ، عثطقفر : در زبان عرب به كار نرفته است  .

2- الله ربي : خداوندي كه پروردگار من است .

3- اتوب : توبه پذير ، تاب يعني توبه و توّاب يعني خداوند توبه پذير .

اطوب : طوب يعني آجر و طوّاب يعني آجر پز .

4- اليه : حرف جر و اسم را مجرور مي كند .

عِلَيه : بر او .

اليح ، عليح : در زبان عرب به كار نرفته است .

بحول لله وقوته واقوم و اقعد : با قوت نيروي خداوند برمي خيزم و مي نشينم . 

1- بحول : نيرو ، حركت .

بهول : ترسيدن .

2- قوته : قوت .

قوطه ، قوطح ، قوتح ، غوته ، غوتح ، غوطه ، غوطح : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- اقوم : بر مي خيزم .

اغوم ، عقوم ، عغوم : در زبان عرب به كار نرفته است .

4- اقعد : مي نشينم .

اقئد : نيامد ، اگر از قئد (قود) باشد به معناي چهار پايي كه گردن و كمر دراز دارد .

اغعد ، اغئد ، عقعد ، عقئد ، عغعد ، عغئد  : در زبان عرب به كار نرفته است .

ذكر قنوت : كه در اينجا به دو نوع قنوت اشاره مي كنيم .

ربنا آتنا في الدنيا حسنه و في الاخرة حسنه و قنا عذاب النار : خداوندا در دنيا به ما نيكي عطا فرما و نيز در آخرت و عذاب آتش جهنم را از ما دور گردان .

1- ربنا : پروردگارا .

2- آتِنا ( از ريشه ي أتيَ ) : بخشيدن .

آتَنْ : نوعي خر .

عات : متجاوز ، ستمكار ، جبار .

عاط ،آط : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- في الدنيا : در دنيا .

4- حسنه : خير و نيكي .

حصن : غير قابل تسخير شد، محكم شد.

حصنه : به حصار برد ، أحْصَنَ الْأمْرَأة يعني زن را شوهر داد.

حثنه ، هسنه ، هصنه ، هثنه ، حثنح ، حصنح ، حسنح ، هسنح ، هصنح ، هثنح : در زبان عرب به كار نرفته است .

5- آخرة : آخرت .

آخرط ، عاخرة ، عاخرط : در زبان عرب به كار نرفته است .

6- قنا : (از ريشه ي وقي) دور بدار .

غنا : (از ريشه ي وغي) جيغ وداد كردن ،  جارو جنجال . غنا در زبان فارسي به معناي لهو و لعب مي باشد .

7- عذاب : عذاب .

عضاب : عرب به كار نبرده ولي عضب به معناي شمشير تيز مي باشد .

عزاب : عرب به كار نبرده ولي عزب به معناي مجرد بودن مي باشد وجمع آن اعزاب مي شود .

ازاب : عرب به كار نبرده ولي ازب به معناي ناودان و آبراهه مي باشد .

عظاب ، اضاب ، اذاب ،اظاب : در زبان عرب به كار نرفته است .

8- نار: آتش جهنم .

لا اله الّا الله الحليم الكريم  لا اله الّا الله العلي العظيم  سبحان الله رب السموات والسّبع و رب الارض السّبع وما فيهنّ وما بينهنّ و رب العرش العظيم والحمد لله رب العالمين :

معبودي نيست مگر خداوند يگانه كه بردبار و بخشاينده است .  معبودي نيست مگر خداوند يگانه كه بزرگ و والاست . پاك و منزه است خداوند هفت آسمان و زمين و هر چه در آن و بين آنهاست وخداوند بزرگترين عرش و ستايش مخصوص خداوند جهانيان است .                      

1- حليم : بردبار بودن ( حِلْمْ ، حَلُمْ ) .

هليم : عرب به كار نبرده  ولي هلم يعني آبگوشتي كه چربيش را گرفتند .

2- سموات : آسمان ها .

سماواط ، صماوات ، صماواط ، ثماوات ، ثماواط  : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- سبع : هفت تكه .

سبّ : به او دشنام زشت داد .

صبع : با اشاره .

صب : خاطر خواه ، شيدا .

صَبْأ  : از دين خود دست برداشت .

سبْأ ، ثبع ، ثبْأ ، ثب : در زبان عرب به كار نرفته است .

4- ارض: زمين .

عرض : پهن شد .

ارز ، ارذ ، ارظ ، عرز ، عرذ ، عرظ : در زبان عرب به كار نرفته است .

5- فيهنّ : در آنها .

فيحنّ : در زبان عرب به كار نرفته است .

6- بينهنّ : بين آنها .

بينحنّ : در زبان عرب به كار نرفته است .

7- العرش : عرش الهي .

ارش: در زبان عرب به كار نرفته است .

8- الحمد لله رب العالمين : ستايش مخصوص خداوند جهانيان است .

ذكر تسبيحات اربعه

سبحان الله والحمد لله ولا اله الّا الله والله اكبر: پاك و منزه است خداوند و حمد و ستايش مخصوص خداست و معبودي نيست مگر خداوند يگانه و خدا بزرگتر از آن است كه او را وصف كرد .

1- توضيحات آن قبلا داده شد .

ذكر مستحبي در سجده آخر

يا لطيف ارحم عبدك الضعيف الحقير المسكين المستكين ، يا جليل ارحم عبدك الذليل ، يا ستار العيوب و يا غفار الذنوب :                  

اي لطف كننده رحم كن بر اين بنده ناتوان و بي مقدار و محتاجت ، اي صاحب جلال رحم كن بر اين بنده ذليلت ،                اي  پوشاننده ي عيب ها و اي بخشاينده ي گناهان .

1- لطيف : بخشاينده .

2- ضعيف : ناتوان .

ذعف و زعف : زهر هلاهل .

ظعف ، ضئف ، ذئف ، زئف ، ظئف : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- مسكين : محتاج . سُكْنه : ساكن شدن .

مثكين : عرب به كار نبرده ولي ثُكنه به معناي دسته كبوتران مي باشد .

مصكين : در زبان عرب به كار نرفته است .

4- الذليل : خوار .

الزليل : آب گوارا و سبك و صاف و زلال .

الضليل : بسيار گمراه .

ظليل : سايه دار .

5- ستار : پوشاننده .

السطار ( ساطر ) : قصاب .

صتار ، صطار ، ثتار ، ثطار : در زبان عرب به كار نرفته است .

6- عيوب : عيب ها .

ايوب : در زبان عرب به كار نرفته است . اسم عجمي مي باشد .

7- غفار : بخشاينده .

قفار : عرب به كار نبرده ولي قفّر به معناي جمع كردن مي باشد .

8- ذنوب : گناهان .

ذكر تشهد

الحمد لله اشهد ان لا اله الّا الله وحده لا شزيك له واشهد انّ محمد عبده و رسول اللهم صل علي محمد وآل محمد :

حمدو ستايش مخصوص خداوند   است و شهادت مي دهم كه معبودي نيست مگر خداي يكتا كه شريكي ندارد و شهادت مي دهم كه محمد (ص) محققا (قطعا) بنده وفرستاده ي خداست . خداوندا بر محمد (ص) وآلش درود بفرست .

 بيشتر لغات آن قبلا توضيح داده شد و به معاني باقي لغات مي پردازيم .

1- وحده لا شريك له : يكي است و شريكي ندارد .

وهده : براي ائ گستراند . الوهد : زمين گود و پست . وهْد الطراس يعني بستر گسترده شد .

2- له : براي او .

لح : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- عبده و رسول : بنده و فرستاده اوست .

ابده : هميشگي .

عبدحو ، ابدحو : در زبان عرب به كار نرفته است .

اللهم صل علي محمد وآل محمد : پروردگارا بر محمد و آل محمد درود فرست .

1- صل : درود .

سَلِّ ( سَلَوْ ، سلا ) : فراموش كرد ، سرگرم شد . سَلْوَ يعني سرگرمي . سَلْواة يعني يك مرغ بلدرچين .

ثل : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- علي : بر .

أليَ : دنبه .

ألا : كوتاهي كرد .

3- آل : نسل .

عال : عيالوار شد ، تمام شدن (صبر) ، سرپرستي كردن ( يتيم ) .

وتقبل شفاعته وارفع درجة :

1- تقبل : قبول بفرما .

تغبل ، طقبل ، طغبل : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- شفاعته : واسطه شد .

شفائته : او را شفا بده .

شفاعتحُ ، شفاعطه ، شفاعطح ، شفائتحُ ، شفائطه ، شفائطح : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- وارْفَعْ : بالا ببر .

وارْفاْ : رفو كردن ( لباس را ) .

4- درجته : درجه رتبه ، مقام .

درجتح ، درجطه ، درجطح : در زبان عرب به كار نرفته است .

ذكر سلام

السلام عليك ايها النبي ورحمة الله وبركاته السلام علينا وعلي عبادالله الصالحين السلام عليكم و رحمة الله و بركاته :

درود برتو اي پيامبر و رحمت و بركت خدا بر تو باد . سلام بر ما و بندگان صالح خداوند . سلام برشما و رحمت و بركت خداوند بر شما باد .

1- السلام : درود .

صلام ( صلم ) : از ريشه درآوردن ، از بيخ درآوردن .

ثلام : در زبان عرب به كار نرفته است .

2- عليك : بر تو باد .

اِليك : دور شو .

3- ايها : اي .

عَيَّ : نتوانستن ( در صحبت كردن و .... ) .

4- النبي : پيامبر .

5- رحمة : بخشايش .

رهمة : باران نم نم و مداوم .

رحمط ، رهمط : در زبان عرب به كار نرفته است .

6- بركاته : بركات خداوند .

بركاتح ، بركاطه ، بركاطح : در زبان عرب به كار نرفته است .

7- علينا : بر ما .

 ألينا : نعمت ما .

8- علي : بر ، قبلا گفته شد .

9- عباد : بندگان . عبد : بنده .

ابد : هميشگي .

10-  صالحين : افراد صالح .

سالحين : اسلحه داران .

صالهين ، سالهين ، ثالحين ، ثالهين : در زبان عرب به كار نرفته است .

انّ الله و ملائكته صلون علي النبي يا ايها الذين آمنوا صلو عليه و سلموا تسليما :                             

 خدا و فرشتگانش بر روان پاك اين پيامبر درود مي فرستند اي كساني كه ايمان آورده ايد بر او صلوات و درود فرستيد و با تعظيم و اجلال بر او سلام كنيد .

1- ملائكه : فرشتگان .

2- آمن : ايمان آورده ايد .

عامن : در زبان عرب به كار نرفته است .

3- الذين : اينان . قبلا گفته شد .

 

نتيجه : همانطور كه ديديم اگر نماز را بدون قرائت صحيح بخوانيم معاني آن تغيير كرده و از لفظ نماز بيرون  مي آيد .

اينجانب از كساني كه اين مطالب را مي خوانند خواهشمندم كه در قرائت صحيح نماز خويش كمال دقت را داشته باشند .

 

التماس دعا-ابوالقاسم ولی پور